De onderzoekers bekeken drie landenparen, waaronder Nederland en België. De landen hebben steeds een vergelijkbare gezondheidszorg, maar begonnen op andere momenten met screening. In Nederland startte men al eind jaren '80 met gratis borstscreening, in Vlaanderen begon men daar pas een tiental jaar later mee. Toch loopt de borstkankersterfte in beide landen ongeveer gelijk. Eenzelfde conclusie bleek op te gaan voor de paren Zweden-Noorwegen en Noord-Ierland en Ierland.
"Trends in de borstkankermortaliteit verschilden weinig in de onderzochte landen. We verwachtten dat waar men vroeger met screenen begon, er ook sneller een duik in mortaliteitscijfers zou zijn. Maar dat klopt niet, de cijfers bleken erg gelijkopgaand," schrijft het team van Philippe Aubier van het International Prevention Research Institute in Lyon, dat het onderzoek uitvoerde op basis van cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie. "Het verbaast ons, en de resultaten stemmen niet meteen gelukkig", aldus Aubier.

In Vlaanderen kunnen vrouwen tussen de 50 en de 69 jaar tweejaarlijks gratis een screening aanvragen. Tijdens de laatste volledige cyclus, die liep in 2008 en 2009, maakten 382.000 vrouwen gebruik van die mogelijkheid. Dat is bijna de helft van de beoogde doelgroep. "De onderzoeken staan voorlopig niet ter discussie," zegt Ria Vandenreyt van het Vlaamse Agentschap Zorg en Gezondheid, dat de screeningen inricht. "Wij volgen de aanbevelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie en de Europese Commissie. Ze baseren zich daarvoor op de huidige consensus van het internationale onderzoek dat aantoont dat voor deze doelgroep systematische opsporing nuttig en doeltreffend is."
Goedkoop zijn de onderzoeken niet. De Vlaamse overheid betaalde in 2011 4.227.234 euro aan de organisatie van het bevolkingsonderzoek. Elke mammografie (die federaal gefinancierd wordt), kost daarbovenop nog eens ongeveer 65 euro aan het RIZIV, zegt woordvoerder Ludwig Moens. "In België ging het in 2010 om een kleine 13 miljoen euro."

"Beter safe than sorry": gynaecologe en sp.a-senator Marleen Temmerman twijfelt alvast niet. Ze raadt al haar patiënten in de doelgroep een screening aan. "De risico's van zo'n onderzoek zijn al bij al erg beperkt. Er is wel wat straling, maar die is verwaarloosbaar, en weegt niet op tegen de risico's van een te laat ontdekt gezwel", meent Temmerman. Ze is er dan ook voorstander van om de screenings verder te zetten. "Maar vrouwen moeten natuurlijk ook zelf waakzaam blijven, en bij een ingetrokken tepel of vreemde plekken op de borst meteen naar de dokter gaan."
Wereldwijd wordt jaarlijks bij 1,3 miljoen vrouwen borstkanker vastgesteld. Ongeveer 500 000 vrouwen verliezen elk jaar de strijd tegen de ziekte. 

Gynaecologe Marleen Temmerman: Vrouwen moeten ook zelf waakzaam blijven, en met vreemde plekken meteen naar de dokter gaan.

Bron: De Morgen, 5 augustus 2011