In de beleidsnota en de begroting van de minister van Ontwikkelingssamenwerking, Charles Michel staat de belofte om in 2009 0,6% van het Bruto Nationaal Inkomen aan ontwikkelingssamenwerking te besteden. Op die manier zou de reeds decennia beloofde 0,7% wel zeer dichtbij komen en in 2010 kunnen gehaald worden. "Goed zo, maar eerst zien en dan geloven", zeggen sp.a-parlementsleden Marleen Temmerman en Dirk Van der Maelen. Klik onder de 0,7% en lees waarom zij kritisch zijn.

Leest alvast de Algemene Beleidsnota van de Minister van Ontwikkelingssamenwerking en de Begroting 2009 (p. 341 en volgende).

De sp.a juicht het voornemen van minister Michel van harte toe. Ook wij pleiten er al lang voor om zo snel mogelijk 0,7% van het BNI aan ontwikkelingssamenwerking te besteden en waren mee de drijvende kracht achter de wettelijke verankering in 2002 van het groeipad om in 2010 de 0,7% te bereiken. Wij willen echter ook een kwalitatieve invulling van die norm en niet enkel een fixatie op de kwantitatieve norm. Alles wat onder de 0,7% valt, moet voor ons dan ook voldoen aan de doelstelling van ontwikkelingssamenwerking, namelijk armoedebestrijding. Zo zouden de kosten om studenten uit ontwikkelingslanden hier te laten studeren eigenlijk niet mogen meegerekend worden.

Toch willen we niet te vroeg victorie kraaien over de voor 2009 beloofde 0,6%. Er zitten in de begroting immers een aantal onzekerheden die ervoor kunnen zorgen dat we die doelstelling helemaal niet halen. We sommen voor u de vier belangrijkste op.

Ten eerste beloofde de regering voor 2008 dat men 0,5% van het Bruto Nationaal Inkomen aan ontwikkelingssamenwerking zou besteden. Nu al is duidelijk dat men dit niet zal halen en maar zal eindigen op 0,46%. De minister geeft dit in zijn beleidsnota ook zelf toe. Als men dit jaar dus al de belofte van de 0,5% niet kan nakomen, waarom zouden wij dan zomaar moeten geloven dat de regering haar belofte om in 2009 0,6% te halen wel zal nakomen?

Ten tweede was het de bedoeling om de opbrengsten van de vliegtuigtaks, zo'n 130 miljoen euro, toe te wijzen aan ontwikkelingssamenwerking. De vliegtuigtaks staat wel nog altijd in de begroting, maar er is ondertussen beslist om die te schrappen. Zal men andere inkomsten vinden om dit te compenseren of heeft men nu al de doelstelling van de 0,6% verlaten? Als het bedrag niet elders wordt gevonden, dan komt men maar uit op 0,56 %.

Ten derde stijgen de uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking van de niet-federale overheden met bijna de helft (van 75,5 naar 109,6 miljoen euro). Het gaat hier echter maar om een voorstel van de federale regering aan de gemeenschappen en gewesten. We weten al dat premier Leterme in totaal 800 miljoen euro gevraagd heeft aan de gemeenschappen en gewesten, maar het antwoord daarop was ‘nee'. Waarom zouden we er dus moeten gerust op zijn dat de niet-federale overheden voor 34 miljoen euro extra in het laatje van ontwikkelingssamenwerking zullen zorgen? Als die er niet komen, dan strandt het budget op 0,59%.

Ten vierde gaat volgend jaar één zesde van het budget ontwikkelingssamenwerking naar schuldkwijtschelding (358 miljoen euro in plaats van 39 miljoen in 2008). Het overgrote deel, 290 miljoen euro, is bestemd voor Congo en is hoogst onzeker. Als de schuldkwijtschelding aan Congo niet kan doorgaan, dan eindigt het budget op 0,52%. Bovendien leert het rapport van het Rekenhof dat er de komende jaren niet zoveel mogelijkheden voor schuldkwijtschelding meer bestaan (in totaal iets meer dan 400 miljoen euro). Het Rekenhof merkt dan ook terecht op dat het budget voor schuldkwijtschelding op korte termijn zal moeten worden vervangen door andere uitgaven. Dit maakt de inspanning om tot een structurele 0,7% te komen des te groter.

Een pak vraagtekens dus. En als noch de vliegtuigtaks gecompenseerd wordt, noch de gewesten en gemeenschappen extra geld ophoesten, noch de schuldkwijtschelding aan Congo doorgaat, dan zal men in 2009 geen 0,6% maar 0,47% aan ontwikkelingssamenwerking uitgeven. Amper meer dus dan in 2008 en een heel eind verwijderd van de mythische 0,7%.

sp.a steunt dus ten volle het goede voornemen van de regering om in 2009 0,6% van het BNI uit te geven aan ontwikkelingssamenwerking, maar wij willen niet dat het goede voornemen een loze belofte blijkt. Het applaus dat Pol Van Den Driessche na de regeerverklaring vroeg voor de belofte van 0,6% houden wij dus nog wat achter de hand. Eerst zien en dan geloven.

Dirk Van der Maelen (sp.a-kamerlid en -ondervoorzitter )

Marleen Temmerman (sp.a-senator en voorzitter van de senaatscommissie Buitenlandse Zaken)