De abortuswetgeving is 20 jaar oud. Het debat over het recht op vrijwillige zwangerschapsonderbreking zit daarmee weer volop in de actualiteit. In Brussel marcheerden de voorbije week twee optochten rond het thema. Een anti-abortus 'Mars voor het leven'  met aartsbisschop Léonard als opmerkelijke aanwezige en een 'Mars voor het recht op abortus in Europa' waar Marleen Temmerman zich graag bij aansloot. Klik verder om er meer over te lezen.

Op 3 april 2010 vierden wij de 20ste verjaardag van de abortuswet in België. Omdat de vrouwen in vier Europese lidstaten - Cyprus, Ierland, Malta en Polen - nog steeds geen recht hebben op abortus mobiliseerden heel wat vrouwenorganisaties, vrijzinningenverenigingen en politieke partijen als sp.a, PS, Ecolo en Open VLD voor de erkenning van dat recht voor alle vrouwen in Europa.

Op 1 april kwamen zij samen op straat in Brussel om in stoet een open brief te bezorgen aan de ambassades van de EU-landen waarin wij het recht op abortus in heel Europa eisen. 700 mensen wandelden langs de ambassades van Polen, Cyprus, Ierland en Malta.

Zie ook:

http://www.dhnet.be/recht-op-abortus

http://www.rtbf.be/mars-brussel

In PHARA discussieerde Marleen Temmerman hierover met de woordvoerder van de aartsbisschop. Herbekijk de uitzending door op de afbeelding te klikken.

Terug naar de tijd van illegale abortus?

Marleen Temmerman, Magda Michielsens en Sonja Eggerickx reageren verontrust op de anti-abortusbetoging van voorbije zondag. Ze roepen op om nu donderdag om 10u. mee te lopen in een optocht voor het recht op abortus in Europa met start voor de Pools e ambassade.

Marleen Temmerman is gynaecologe. Zij is diensthoofd van de vrouwenkliniek van het UZ Gent en senator voor sp.a. Magda Michielsens is voormalig professor Vrouwenstudies, Sonja Eggerickx is voorzitter Unie Vrijzinnige Verenigingen.

In een Brusselse 'Mars voor het leven' kantten honderden studenten zich openlijk tegen de twintig jaar oude abortuswet. Opmerkelijkste steunbetuiger van de mars was aartsbisschop Léonard. 'Wij hopen dat die markante aanwezigheid geen teken aan de wand is', reageren Marleen Temmerman, Magda Michielsens en Sonja Eggerickx verontrust.

Het historische belang van de 20 jaar oude abortuswet Lallemand-Herman-Michielsens kan niet voldoende benadrukt worden. Door die wet is abortus onder bepaalde voorwaarden sinds 1990 niet langer strafbaar in België. Een vrouw die ongewenst zwanger werd kan naar een arts gaan om haar te laten doorverwijzen voor een zwangerschapafbreking. Ook vandaag blijft de nood tot het recht op abortus staande. Helaas willen sommige mensen dit recht aan anderen ontzeggen. Zo marcheerde er het voorbije weekend een 'anti-abortusbetoging door de straten van Brussel met als opvallendste medebetoger aartsbisschop André-Joseph Léonard. Wij hopen dat die markante aanwezigheid geen teken aan de wand is en dat de kerkleider hiermee geen trendbreuk inluidt ten opzichte van de terughoudendheid die zijn voorganger Danneels ter zake aan de dag legde.

Verworven recht

De organisatoren van deze 'Mars voor het leven' wilden "de stilte breken rond het lijden en de psychische gevolgen waarmee vrouwen af te rekenen krijgen na een abortus, die ze vaak tegen hun zin en door economische, sociale, familiale of medische druk ondergingen". Het recht op zwangerschapsafbreking is voor ons een onomkeerbaar verworven wettelijk recht voor vrouwen. Vrouwen gaan écht niet lichtzinnig om met dat recht, getuige het feit dat volgens het gereputeerde Guttmacher Institute ons land met 10 abortussen per 1.000 vrouwen tussen 15 en 44 jaar de laagste cijfers ter wereld heeft.

De prolifebetogers beweren dat vrouwen de zwangerschapsafbreking tegen hun zin en onder druk ondergingen... Wij voelen ons genoodzaakt deze bewering met cijfers onderuit te halen. (Dat is alvast handig als u nu donderdag op 1 april meeloopt in de vreedzame Brusselse 'Mars voor het recht op abortus in Europa' en als u daar botst op tegenbetogers met valse argumenten.) Zo toont het recentste verslag van de nationale abortuscommissie (2007) heel andere trends met betrekking tot de ingeroepen noodsituaties. In 4 procent van de ingeroepen noodsituaties gaat het om de lichamelijke of geestelijke gezondheid van moeder of het ongeboren kind. Financiële, economische en/of materiële redenen worden aangebracht in ongeveer 14 procent van de aanvragen, terwijl minder dan 2 procent relatiemoeilijkheden geeft als reden tot abortus. In meer dan 53 procent van de ingeroepen noodsituaties gaat het om persoonlijke redenen.

In de punten 15 en 16 van het Manifest van de 'Mars voor het leven' kiest men resoluut voor het leven in om het even welke situatie, zonder uitzonderingen en wil men de abortuswet afschaffen omdat deze elke bescherming van het ongeboren kind ontneemt.

De wet van 3 april 1990 betreffende de zwangerschapsafbreking laat abortus onder strikte voorwaarden toe. Zo moet de vrouw zich in een noodsituatie bevinden. De zwangerschapsafbreking kan enkel tot voor de 12de week na de bevruchting (14 weken zwangerschap). Die moet gebeuren onder medisch verantwoorde omstandigheden met inbegrip van een bedenkperiode voor de uitvoering van de ingreep. De vrouw krijgt daarbij counseling, dus alvast aan die bekommernis van de prolifebetogers wordt al van bij aanvang van de wet tegemoet gekomen

Alles kan beter, ook de wetgeving inzake zwangerschapsafbreking. Ook wij vinden dat voor vrouwen die ongewenst zwanger zijn en al dan niet kiezen voor een abortus er een nog betere psychosociale zorg moet zijn. Meer wetenschappelijk onderzoek naar de psychische gevolgen van abortus kan trouwens bijdragen tot een betere zorg. Daarnaast zijn wij sterk voorstander van meer preventie, meer aandacht voor seksuele opvoeding en het gratis ter beschikking stellen van voorbehoedsmiddelen voor minder begoeden. Wij vinden dat deze inspanningen prioritair moeten gaan naar groepen die inzake preventie nog te weinig bereikt worden: jongeren, allochtonen...

Baas in eigen buik

Wanneer de abortuswet teruggeschroefd zou worden of - erger - afgeschaft zoals betogers als aartsbisschop Léonard bepleiten, dan keren we terug naar de tijd van de criminele illegale abortus met alle gevolgen voor de fysieke en psychische gezondheid van de vrouw. Abortussen zullen nog steeds gebeuren, maar dan in de illegaliteit. Vrouwen die ongewenst zwanger zijn en zich in een noodsituatie bevinden, moeten geholpen en ondersteund worden in welke beslissing ze ook nemen.

De keuze of het kind gewenst is of niet ligt finaal bij de vrouw. We herhalen het, het gaat om een keuze die niet lichtzinnig genomen wordt. Een keuze die ook niet opgelegd wordt door de wet. Baas in eigen buik dus!

De open brief van de Vrouwenraad met betrekking tot de 'Mars op het recht op abortus in Europa' van nu donderdag vat het goed samen: "De legalisering van een vrije, gemakkelijke en goed geïnformeerde toegang tot abortus onder goede omstandigheden is nodig in het kader van het respect voor de fundamentele rechten: het recht van de vrouw om te beschikken over haar eigen lichaam en het recht op gezondheid en op medische zorg die elke staat moet garanderen voor alle vrouwen, zonder enig onderscheid."

Wij roepen dan ook - meer dan ooit - op om deel te nemen aan de 'Mars voor het recht op abortus in Europa'. Die vertrekt om 10 uur voor de ambassade van Polen in de Galliërslaan 29 1040 Brussel.

Wanneer de abortuswet teruggeschroefd zou worden of - erger - afgeschaft zoals betogers als aartsbisschop Léonard bepleiten, dan keren we terug naar de tijd van de criminele illegale abortus met alle gevolgen voor de fysieke en psychische gezondheid van de vrouw.

(Bron: De Morgen, 30 maart 2010)

Abortus wenselijk ná 12 weken?

De abortuswet bestaat deze week twintig jaar. Minister Onkelinx vraagt zich hardop af of een verlenging van de wettelijke termijn van twaalf weken voor abortus wenselijk is. Zo'n 650 Belgische vrouwen per jaar steken de grens over naar Nederland, waar de ingreep legaal is tot 22 weken zwangerschap. "Een heel kwetsbare groep die in de kou blijft." Lees hieronder het artikel dat Annic De Wit schreef in Het Laatste Nieuws.

De verjaardag van de abortuswet heeft een soort teletijdmachine-effect. Zondag was er plots weer een mars tégen abortus - aartsbisschop Léonard schreed er in eigen persoon voor over de Brusselse straatstenen -, nu donderdag volgt er een mars vóór. En het debat werd dus ook in de politieke arena heropend door het balletje dat de gezondheidsminister - voorzichtig - opwierp over een eventuele verlenging van de wettelijke termijn.

Alle fronten argumenteren genuanceerder dan twintig jaar gelden, dat zeker. "Toen was 12 weken het compromis dat we na vijftien jaar van verhitte discussies (én de mini-koningskwestie, red.) uit de brand sleepten", herinnert Leona Detiège zich. Zij diende destijds een voorstel in over de legalisering van abortus. "Ik wilde liever géén wettelijke termijn in de wet omdat elke abortus door zoveel individuele factoren wordt bepaald, maar dat was politiek niet haalbaar."

Tot twaalf weken is abortus legaal in België. Nadien is het enkel toegestaan als de moeder in levensgevaar is of als de foetus zware afwijkingen zou vertonen. De termijn van twaalf weken (geteld vanaf de bevruchting, dus 14 weken na de laatste menstruatie) had/heeft ook een medisch-technische grond. "In het eerste trimester is een curretage onder lokale verdoving mogelijk. Vanaf twaalf weken moet worden overgegaan tot het wegzuigen van de foetus onder narcose of - nog later in de zwangerschap - het toedienen van een weeënopwekkend middel dat een soort van mini-bevalling opwekt. De foetus overleeft die ingreep niet", zegt sp.a-senator en gynaecologe Marleen Temmerman. Op twaalf weken is een foetus ongeveer 9 centimeter lang, op 22 weken is dat gemiddeld 28 centimeter. Zeer ingrijpend allemaal, zonder meer. Temmerman: "Niemand gaat licht over abortus, in welk stadium van de zwangerschap dan ook."

Blijven menstrueren

België heeft met minder dan 10 vrouwen per 1.000 tussen 14 en 44 jaar één van de laagste abortuscijfers ter wereld. Het officiële aantal schommelt al een hele poos rond de 18.000 per jaar. Ook Nederland hoort bij die landen met de laagste cijfers. Daar bedraagt de wettelijke termijn nochtans 22 weken, wat aantoont dat het aantal abortussen in een al verder gevorderd stadium in de praktijk niet zo hoog is. Ook niet met de vrouwen die van over de grens komen meegerekend. In 2008 werden zo'n 650 Belgische vrouwen door de abortuscentra of door hun huisarts noodgedwongen doorverwezen of gingen op eigen initiatief naar Nederland omdat ze buiten de Belgische termijn van twaalf weken vielen. Ook Groot-Brittannië (22 weken) en Zweden (18 weken) hebben te maken met het fenomeen, weet Isabelle Schotte van de vzw Luna, de unie van de Nederlandstalige abortuscentra. "Heel vaak gaat het over vrouwen die laat merken dat ze zwanger zijn doordat ze toch nog menstrueren, doordat ze een onregelmatige cyclus hebben of doordat hun voorbehoedmiddel gefaald heeft maar toch nog voor maandelijkse bloedingen zorgt. Zij ontdekken de zwangerschap pas laat en dan begint het beslissingsproces nog maar."

Leefbaar

"Een tweede grote groep is vaak verzeild in loodzware relationele toestanden. Relaties die pas afgesprongen zijn of juist eindigen omwille van de zwangerschap", vertelt Schotte. "Twaalf weken is dan zeer kort om te beslissen wat je doet: alleen doorgaan of niet. Zeker als je de zes dagen bedenktijd die de wet verplicht tussen de eerste consultatie en de ingreep meerekent. Het is een heel kwetsbare groep. Het is jammer dat we precies deze vrouwen in de kou moeten laten staan. Horen dat je buiten de wet staat, werkt bovendien heel veroordelend. Het is ook jammer als vrouwen uiteindelijk helemaal afzien van abortus omdat ze het niet kunnen betalen, want de ingreep in het buitenland kost 600 tot 900 euro, uiteraard niet terugbetaald."

22 weken is de leefbaarheidsgrens die de Wereldgezondheidsorganisatie naar voor schuift. "Die grens schuift op naargelang de geneeskunde steeds jongere premature baby's kan redden. Al is 'leefbaar' hier relatief. De meeste baby's die op 22 weken worden geboren, kampen met zeer ernstige afwijkingen", aldus nog Schotte.

 (bron: Annic De Wit, Het Laatste Nieuws, 30 maart 2010)

'Durven nadenken over langere termijn'

Jaarlijks zouden een duizendtal vrouwen die een abortus wensen, doorverwezen worden naar het buitenland omdat ze al langer dan twaalf weken zwanger zijn. Dat stemt tot nadenken, vindt minister Onkelinx (PS). Lees hieronder het artikel uit De Standaard waarin ook sp.a-senator Marleen Temmerman meldt te willen meedenken met de minister.

In Nederland kan abortus tot en met 22 weken

De abortuswet is straks twintig jaar oud. Sinds 3 april 1990, toen het parlement de wet-Lallemand-Michielsens goedkeurde, kunnen vrouwen die zich in een 'noodsituatie' bevinden hun zwangerschap laten afbreken tot en met de twaalfde week - of de veertiende week na de laatste menstruatie. Die termijn heeft geen wetenschappelijke basis, ze is een compromis tussen de toenmalige voor- en tegenstanders van de wet.

Voorbij die twaalf of veertien weken is abortus alleen toegestaan als de zwangerschap een 'ernstig gevaar' inhoudt voor het leven van de moeder, of als vaststaat dat het kind geen menswaardig leven zal kunnen leiden. Vooral bij dat laatste punt is er behoorlijk wat ruimte voor interpretatie.

Met de verjaardag van de wet voor de deur organiseerde de PS donderdag een debat in het parlement. Vicepremier en minister van Volksgezondheid Laurette Onkelinx benadrukte er de deugdzaamheid van de regeling. 99 procent van de vrouwen die een abortus ondergaan, ondervinden geen complicaties. Voor 1990 was dat wel even anders, gaf ze nog mee.

Het is ook een feit dat de wet allerminst geleid heeft tot een schrikbarende stijging van het aantal abortussen of een totale zedenverwildering, twee argumenten waarmee het anti-abortuskamp destijds schermde. Met minder dan tien abortussen per 1.000 vrouwen tussen 15 en 44 jaar oud heeft ons land, samen met Nederland en Duitsland, de laagste cijfers ter wereld.

Maar alles kan beter. Voor bepaalde vrouwen is de termijn van 12weken misschien te kort, aldus Onkelinx. Ze noemde vrouwen die buiten de grote steden wonen en minder vlot toegang hebben tot informatie en diensten, of vrouwen die pas laat weten dat ze een kind dragen omdat ze een onregelmatige menstruatiecyclus hebben of, ondanks consciëntieus gebruik van contraceptiva, toch zwanger zijn geraakt.

Exacte cijfers zijn er niet, maar jaarlijks worden naar schatting een duizendtal vrouwen door de Belgische abortuscentra doorverwezen naar het buitenland -vooral Nederland, waar de limiet ligt op 22 weken, de wetenschappelijke grens voor levensvatbaarheid. Het aantal officiële abortussen per jaar schommelt in België al een tijdje rond de 18.000.

'We moeten durven nadenken over de termijn', aldus Onkelinx. Ze voegde er wel meteen aan toe dat we niet snel een wetsvoorstel moeten verwachten. Pro's en contra's moeten eerst goed afgewogen worden, klonk het.

Open VLD en CD&V reageerden gisteren lauw. De nadruk moet voor hen op preventie liggen. De Gentse gynaecologe en SP.A-senatrice Marleen Temmerman vindt dat de discussie sowieso gevoerd kan worden. 'Voor alle duidelijkheid: we hebben een goede abortuswetgeving. En de aanpak is de juiste. De focus ligt op preventie, abortus wordt toegepast waar nodig. Ik pleit voor een seminarie waar, buiten alle emotionaliteit om, bekeken wordt hoe vaak precies wordt doorverwezen naar het buitenland.' Is dat cijfer significant, dan kan een verlenging van de termijn overwogen worden, aldus Temmerman.

Wat ook aandacht verdient, is de wettelijk verplichte termijn van zes dagen tussen het eerste gesprek en de uitvoering van de abortus, vindt Temmerman. 'Die bedenktijd is vaak nuttig: niet iedereen die bij een centrum of ziekenhuis aanklopt voor abortus, laat die ook uitvoeren. Maar als een vrouw in de twaalfde week binnenkomt omdat ze dan pas weet dat ze zwanger is - en dat gebeurt - kunnen die zes dagen voor problemen zorgen. Ook hier moet bekeken worden hoe vaak dat gebeurt.'

Temmerman is ook voorstander van een wettelijk kader waarbinnen ziekenhuizen kunnen werken. 'Vrouwen die na de twaalfde week een abortus wensen, komen sowieso in ziekenhuizen terecht.' Afgezien van behoorlijk vage wettelijke bepalingen, zijn er geen strikte regels die bepalen wanneer abortus dan wel en niet kan. 'Er bestaat niet zoiets als een lijstje met aandoeningen, en dat is ook niet haalbaar of wenselijk. Maar in het UZ Gent hebben we zelf een ethische commissie samengesteld die bij meerderheid beslist over individuele gevallen. Die commissie telt veel leden, waardoor ze niet altijd bijeengeroepen kan worden. Daarom richtten we ook een subcommissie op met vier specialisten. Die moet unaniem goedkeuring geven voor een abortus; één neen betekent dat het niet gebeurt. Is dat wettelijk? Misschien soms niet, maar we willen tonen dat we er ernstig mee bezig zijn. Een wettelijk kader omtrent onder meer dergelijke commissies zou goed zijn.'

(bron: Jan Desloover, De Standaard, 27 maart 2010)