 Tijdens de allerlaatste bijeenkomst van de buitenlandcommissie van de Senaat werd in de plenaire zaal een conferentie georganiseerd over de EPA's, de nieuwe vrijhandelsverdragen tussen de EU en de ontwikkelingslanden. Vooral de effecten van de EPA's op het gezondheidsbeleid in het Zuiden werd onder de loep genomen. Commissievoorzitter Marleen Temmerman zorgde voor een primeur: voor het eerst werd gewerkt via een videoconferentie omdat de Canadese Professor Ronald Labonté niet in ons land geraakte door de IJslandse vulkaanperikelen.
Het verbeteren van de wereldgezondheid is niet alleen een kwestie van ontwikkelingssamenwerking. Andere beleidsdomeinen, zoals handel, hebben ook een belangrijk impact op de volksgezondheid. In 2010 ligt het eerste akkoord van een reeks nieuwe vrijhandelsverdragen tussen de EU en ontwikkelingslanden ter ratificatie voor bij de nationale parlementen (het Europees Partnerschapsakkoord tussen de EU en de Cariforumlanden, 15 ex-kolonies in de Cariben). Reden genoeg voor Marleen Temmerman om als voorzitter van de Commissie voor Buitenlandse Betrekkingen en voor de Landsverdediging een conferentie te organiseren over de impact van dergelijke akkoorden op het recht op gezondheid.
Vier internationale sprekers kwamen aan het woord: Prof. Ronald Labonté (Universiteit van Ottawa, Canada), Dr. Juan Garay (Europese Commissie), Dr. Valbona Muzaka (Universiteit van Southampton, VK) en Rangarirai Machemedze (Seatini/equinet, Zimbabwe). Voor het eerst in de geschiedenis van de Senaat werd via een videoconferentie gewerkt. Prof. Labonté volgde vanuit zijn bureau in Canada de gesprekken in de plenaire van de Belgische Senaat en zijn tussenkomsten waren in Brussel live te volgen.
Prof. Ronald Labonté wees er in zijn tussenkomst op dat het recht op gezondheid niet alleen betekent dat staten de toegang tot gezondheidszorg voor hun burgers moeten garanderen, maar dat ze dat ook moeten verwezenlijken door de mensen te voorzien van voldoende voedsel en zuiver water en via het huisvesting- en onderwijsbeleid. Door het vrijmaken van diensten via vrijhandelsakkoorden krijgen ontwikkelingslanden echter minder ruimte om die rechten voor hun bevolking te garanderen. Labonté wil dat het handelsbeleid van de Europese Unie afgestemd wordt op haar ontwikkelingsbeleid. Daarvoor moet er in de partnerlanden een publiek en parlementair debat komen over de inhoud van de verdragen.
 Dr. Juan Garay treedt het pleidooi voor een geïntegreerde aanpak bij. Gezondheid als recht mag niet enkel via de gezondheidszorgen verankerd worden. Daarom mogen volgens hem ook de Millenniumontwikkelingsdoelstellingen niet los van elkaar gezien worden. De Europese Commissie werkte op basis van het EU-solidariteitsbeginsel een nieuwe beleidsnota uit over wereldgezondheid. Daar is een actieplan aan gekoppeld met maatregelen die moeten leiden tot een rechtvaardige(r) en algemene dekking van kwaliteitsvolle gezondheidszorg moeten leiden. Eén van de prioriteiten is om een betere samenhang tussen het ontwikkelings- en handelsbeleid van de EU uit te werken. Want, zo stelt Garay: "als het beleid inzake handel en de migratiepolitiek niet afgestemd worden op het ontwikkelingsbeleid is de netto-impact van ontwikkelingssamenwerking mogelijks negatief.
 Dr. Valbona Muzaka toonde aan hoe Europese vrijhandelsakkoorden een bedreiging vormen voor de toegang tot betaalbare geneesmiddelen in ontwikkelingslanden. In de vrijhandelsakkoorden die momenteel in onderhandeling zijn, wil de EU immers strikte regels afdwingen voor de bescherming van intellectuele eigendomsrechten. Die gaan veel verder dan wat de Wereldhandelsorganisatie oplegt. Het gaat onder meer om de uitbreiding van de termijn van octrooibescherming, gegevensexclusiviteit, strafmaatregelen bij overtredingen en grensmaatregelen die kunnen leiden tot inbeslagname van geneesmiddelen waarvan men vermoedt dat ze een inbreuk vormen op het intellectueel eigendomsrecht, ook al gaat het om legale generische geneesmiddelen. Dr. Valbona constateert dat intellectuele eigendomsrechten in de ontwerpteksten in dienst staan van commerciële belangen. Ze pleit dan ook terecht voor de herziening van het patentsysteem dat zogenaamd innovatie moet aanmoedigen. In de praktijk zal dit systeem de toegang tot die innovatie eerder belemmeren dan promoten.
 Rangarirai Machemedze gaf in zijn betoog duidelijk aan hoe het recht op gezondheidszorg bedreigd wordt door het afsluiten van de EPA's. Hij ging daarbij dieper in op zijn ervaring in eigen land, Zimbabwe. Dhr. Machemedze riep de Belgische parlementairen op om de Regering te blijven ondervragen over hun rol binnen de EPA-onderhandelingen. De gevolgen voor de gezondheidszorg van deze akkoorden vormen volgens hem maar een tip van de ijsberg. Het hele maatschappelijke leven van de mensen in het Zuiden zal hierdoor beïnvloed worden.
Conclusie: de EPA-akkoorden moeten grondig worden bijgestuurd, zodat zeker het recht op (vlotte toegang van) gezondheid(szorgen) in het Zuiden gevrijwaard blijft.
 Voor meer informatie kan u terecht op de website van het Actieplatform Gezondheid en Solidariteit: http://www.gezondheid-solidariteit.be/node/100
foto's: Guy Goossens (Belgische Senaat)
Praktische informatie over de conferentie
De Economische Partnerschapsakkoorden en de gevolgen voor volksgezondheid, 27 april 2010 (13.30u - 17:45u), Belgische Senaat, Natieplein 1, Brussel
De relatie tussen het Europees handelsbeleid en het recht op gezondheid is een onderwerp dat centraal staat in de werkgroep Noord/Zuid van het Actieplatform Gezondheid en Solidariteit, waar Senator Marleen Temmerman ook lid van is. In de werkgroep nemen ngo's, mutualiteiten, vakbonden en andere organisaties de impact van Europese bilaterale vrijhandelsakkoorden op de volksgezondheid in ontwikkelingslanden kritisch onder de loep en proberen ze dit thema als aandachtspunt hoger op de politieke agenda te plaatsen. Hier vindt u een nota van het platform: EPA
Programma (zie bijlage voor het volledige EPAprogramma)
Professor Ronald Labonté, Faculty of Medicine, Institute of Population Health, University of Ottawa, Canada (Wat zijn de verbanden tussen vrijhandel en volksgezondheid?)
Dr. Juan Garay, Health team coordinator, DG Development, European Commission (Coherentie tussen het Europees ontwikkelings- en handelsbeleid)
Dr. Valbona Muzaka, lecturer in Global Politics, School of Social Science/Politics, University of Southampton (Intellectuele eigendomsrechten en toegang tot medicijnen)
Rangarirai Machemedze, Health and Trade specialist, Seatini/Equinet, Zimbabwe (Kan het recht op gezondheid gevrijwaard worden in het economisch partnerschapsakkoord tussen de Europese unie en de landen van oostelijk en zuidelijk Afrika (ESA)?
|
