Ondanks de schrale wind, rook ik vandaag voor 't eerst weer de lente. Al bijna een vergeten sensatie. De grijze wolkenmassa's maken plaats voor een staalblauwe lucht met centraal eindelijk weer de schitterende zon. Hier en daar kruipt een blad uit de knop. Ook dit jaar zijn de treurwilgen weer bij de eersten. De poezelige knopjes zijn katjes.

In Gentbrugge groeit sinds 2009 het Geboortebos. Elk jaar mogen de ouders van alle eenjarige kindjes daar letterlijk een boompje opzetten. Voor elk kind wordt één jonge boom in de grond geplant. Die kan dan samen opgroeien met de spruit. Hier bij ons zullen de meeste moeders (en vaders) stokoud worden en met hun (klein)kinderen onder de schaduw van ‘hun' boom kunnen picknicken. Maar liefst 3.200 bomen zijn er nu al in Gentbrugge. Ze staan klaar om hun zuurstoftanks over ons uit te spuwen.

Van de bossen in Vlaanderen dwalen mijn gedachten af naar de bossen van Kenia. De Keniaanse milieuactiviste en biologe Wangari Muta Maathai, plantte de voorbije jaren met haar ‘Green Belt Movement' meer dan 40 miljoen bomen in Kenia en in de rest van Afrika. Met dit grootschalig en duurzaam initiatief tegen de ontbossing, creëerde ze tevens meer dan 3000 deeltijdse jobs. In 2004 ontving ze voor haar inzet de Nobelprijs voor de Vrede. Wat joelt, krioelt en speelt daar onder die miljoenen Afrikaanse bomen? Kinderen zonder hun mama...

Op naar 2 miljard Afrikanen?
Kenia is een kinderrijk land dat nog teveel moeders verliest. Als de mensen in Afrika niet vlug makkelijk toegang krijgen tot voorbehoedsmiddelen, zijn ze tegen het einde van de eeuw met 2 miljard. Waarom maken de mensen daar dan zoveel kinderen? Organiseren ze daarmee niet een beetje zelf hun eigen miserie?

Als we de Afrikaanse bossen van Maathai nu in onze verbeelding eens omvormen tot geboortebossen? Fantaseer er dan naast die bossen maar vele uitgestrekte grafvelden bij. Onder die grafzerken liggen vele tienduizenden moeders die hun leven gaven om een leven te schenken. Spijtig genoeg is het géén fantasie.

Ik blijf het kou krijgen van de naakte cijfers: meer dan 500.000 vrouwen sterven jaarlijks door zwangerschap of bevalling. Het recht om niet te sterven tijdens de bevalling, is een mensenrecht en daar moet ook als dusdanig voor gestreden worden. Zoals 100 jaar geleden bij ons, zal het realiseren van een meer rationele gezinsplanning met een redelijker aantal kinderen geleidelijk aan moeten groeien. Traag, zoals bomen dat doen.

Maak er als overgangsmaatregel maar van: het is een mensenrecht om niet meer dan vier kinderen te baren. Zélfs dát zou in vele Afrikaanse landen al een forse vooruitgang zijn. En jawel, zeker in Afrika mogen we het recht van ouders op een kind niet in vraag stellen. Maar dan moet daarnaast ook het recht op een gezond, veilig en bevredigend seksleven gegarandeerd worden. Laat ons dan meteen ook maar de schadelijke culturele praktijken aanpakken. Het recht om je clitoris te behouden, is een namelijk ook een mensenrecht. En dat is niet om mee te lachen. Genitale verminking is in ons land een geldige reden om politiek asiel aan te vragen.

Onder de schaduw van de bloeiende tienermoeders
Gent wordt vooralsnog niet overspoeld door anticonceptievluchtelingen of vrouwen die op de vlucht zijn voor genitale verminkingen. Er zijn zelfs plekjes waar nauwelijks iemand loopt. Op het plein aan de Lievekaai bijvoorbeeld, gebouwd over de oude haven. Daar is het altijd rustig. Op de toeristen in plezierbootje na, verstoort geen mens de melancholieke pracht van de negen treurwilgen. Met hun weelderig neerhangende takken omarmen ze het Kinderrechtenplein, want zo werd het in 1999 gedoopt. Meisjes, bijna nog kinderen, die zwanger geraken... Dat gegeven werpt een diepe schaduw op dat Kinderrechtplein en de kinderrechten. ‘In de Schaduw van de Bloeiende Meisjes' is de titel van een fascinerend boekdeel van ‘À la recherche du temps perdu' van de Franse schrijver Marcel Proust. Daarin zijn meisjes onderweg van kind naar vrouw. Deze zomer zal ik gezeten onder deze nu bottende treurwilgen opnieuw mijmeren ‘onder de schaduw van de bloeiende tienermoeders'.

Zondag wordt het terug mooi weer, hopelijk een zacht en definitief einde van de lange winter. Ga wandelen, geniet van de zon op een bankje op een plein en prijs je gelukkig. Eens je een kind van vijftien hebt zien sterven omdat haar ongewenste zwangerschap haar fataal werd, besef je hoeveel geluk je hebt dat je hier bent geboren.

Marleen Temmerman, 5 maart 2011

(deze tekst verscheen als column op de website van De Gentenaar op 5/3/2011)

Afgelopen woensdag startte het International Centre for Reproductive Health (ICRH) met een lessenreeks over Reproductieve gezondheid in globaal perspectief in de Gentse Zebrastraat. Meer info op deze website.