 Het stof rond de controversiële aids-uitspraken van aartsbisschop Léonard dwarrelt langzaam neer. De hoogste katholieke prelaat van ons land beweert nu dat we hem verkeerd begrepen hebben. Mensen met hiv/aids hebben het nu te danken aan hun promiscue seksueel gedrag... Geen excuses dus, maar een standpuntverduidelijking. Marleen Temmerman vindt dat de tijd rijp is voor een maatschappelijk debat over de rol en de financiering van kerk en geloof. Lees haar column in De Gentenaar...
Mijnheer Léonard
Het boek "Monseigneur Léonard " van aartsbisschop André-Joseph Léonard blijkt al jaren uitgegeven in het Frans, van in de tijd toen hij nog bisschop van Namen was. Blijkbaar keek er toen geen mens van op. Nu hij aartsbisschop is, is de voorstelling van de Nederlandse vertaling van zijn boek op z'n zachtst gezegd niet onopgemerkt gebleven. Protocollair blijkt een aartsbisschop net na de Koning te komen in rangorde. Zijn woorden krijgen dan ook veel meer gewicht. Dat is nu wel keihard gebleken. Dat mensen hiv/aids oplopen, dat is voor hem "een soort van gerechtigheid".
Eigen schuld, dikke bult?
De verontwaardiging na de persvoorstelling van het boek bleek immens. Nadat de eigen woordvoerder van de aartsbisschop het vuur op de radio nog even probeerde te blussen met de melding dat hij ‘gevarendriehoekjes' had aangebracht bij de meeste controversiële passages, stroomden meteen de facebook-profielen over van verontwaardiging. De krantenkoppen de dag erna waren ook niet mals. Zowat alle politieke partijen (sp.a, Groen!, Open VLD, CD&V, N-VA...) veroordeelden de foute uitspraken van Léonard. Zelfs uitredend premier Leterme distantieert zich ten stelligste van de aartsbisschoppelijke standpunten. Organisaties als Sensoa en Cavaria spraken terecht van discriminatie en demonisering van mensen met hiv/aids. Advocaat Jean Marie de Meester kondigde in Gent aan dat hij een klacht had neergelegd bij het Centrum voor Gelijke Kansen en Racismebestrijding. Léonard viseert en stigmatiseert holebi's, aldus de Meester.
Stabiele homo's
De Gentse bisschop Van Looy heeft zich aangesloten bij critici. Ook hij is danig geschrokken van de uitspraken van zijn religieuze baas. Van Looy heeft niks tegen homoseksuele relaties, zolang die maar stabiel zijn. Stabiele relaties wil iedereen mijnheer de bisschop, homo's en hetero's. Als er mensen voor kiezen om risicovol seksueel gedrag te vertonen (en dat is echt een minderheid), dan moeten ze zichzelf en hun partner beschermen door een condoom te gebruiken. Maar dat mag niet van het Vaticaan... Dat er mensen zijn die niet alleen risicovol seksueel gedrag vertonen, maar zelfs misdadig seksueel gedrag, dat moet de kerk als instituut de voorbije maanden maar al te goed ervaren hebben. Het zou goed zijn om eerste orde op zaken in het eigen heilig huis, alvorens volop gratuite meningen te spuien over het seksuele en reproductieve gedrag van de seksueel actieve medemens.
Terug naar het boek van Monseigneur. De passages over de jeugd van de prelaat zijn niet meteen van staatsbelang, maar zijn hierboven geschetste uitspraken inzake hiv/aids, homoseksualiteit en het gebruik van condooms veroorzaken wél een stevige deiningen. Een bloemlezing zoals gepubliceerd in De Gentenaar/ Het Nieuwsblad deze week: voorhuwelijkse seksuele betrekkingen zijn ‘leugenachtig'; homoseksualiteit is ‘een vorm van menselijke seksualiteit die zich verkeerd heeft ontwikkeld'; ‘abortus na verkrachting is een teken van zwakte in de gedachte'; euthanasie is ‘niet de goede oplossing , zelfs als de patiënt erom vraagt' en mensen die reclame maken voor het gebruik van condooms ‘moeten worden vervolgd vanwege aansporing tot risicogedrag'. Bij elke uitspraak wordt ik kwader. Léonard sluit zich daarenboven in zijn boek nog eens uitdrukkelijk aan bij het Vaticaans standpunt rond in-vitrofertilisatie. ivf ‘transformeert de voortplanting tot een louter technische ingreep die de concrete diepte van de menselijke liefde niet respecteert'.
Condooms redden leven!
Ik ga me in deze column een beetje inhouden, want elk van deze standpunten treft mij als mens recht in het hart. De extreem conservatieve en ongenuanceerde gedachten zetten ook mijn politiek instinct op jachtmodus. Het eenvoudigste zou zijn om middels een goed gesprek met Monseigneur te overtuigen van zijn humaan en wetenschappelijk dwalen. Dan zal ik hem uitleggen dat we democratisch gestemde wetgevingen hebben inzake ivf en euthanasie en dat er internationaal, nationaal en regionaal doorgedreven preventiecampagnes lopen die het gebruik van voorbehoedsmiddelen _ zeker van condooms _ promoten. Niet om promiscuïteit te stimuleren, maar om levens te redden. En neen, de door de overheid gesubsidieerde preventieorganisaties werken prima en moeten niet voor de rechtbank gebracht worden! Het is niet omdat condooms niet in de Vatikaanse apotheek-etalages liggen, dat ze elders moeten worden verbannen...
Boter bij de religieuze vis
Hebben de katholieke kerkleiders de voorbije maanden niet iets te vaak de eigen kerkruiten ingegooid? Wie betaalt trouwens het herstel van die vernielde kerkruiten? Alle belastingbetalers. Dat is een cadeautje van Napoleon dat al meer dan 180 jaar geleden wettelijk werd verankerd. Art. 181 van de Belgische grondwet bepaalt dat de wedden en pensioenen van priesters door de staat worden betaald. Dat gaat jaarlijks om een slordige 86 miljoen euro voor de katholieke kerk en een dikke 17 miljoen euro voor de andere religieuze en levensbeschouwelijke verenigingen. De lokale besturen staan in voor onderhoud en herstel van de kerken.
Socioloog Jan Hertogen analyseerde wat cijfers uit de recente publicatie « Le financiement public des religions et de la laïcité en Belgique » van auteurs Caroline Sägesser en Jean-Philippe Schreiber (Bruylant Academia, 2010). Daarin staat dat jaarlijks maar liefst 85,7% of 275,3 miljoen euro gaat naar de werking, de infrastructuur en het patrimonium van de katholieke kerken. Is dat een billijke weergave van wat alle belastingbetalers geloven of willen betalen?
Kerkbelasting?
Is het aangewezen om via de belastingbrief in ons land een kerkbelasting in te voeren, zoals de Kirchensteuer in Duitsland? Ik ben zeker bereid in de Senaat de discussie ter zake aan te gaan met mijn collega's, verschillende collega's werken naarstig aan voorstellen ter zake. Bij zo'n kerkbelasting loeren twee gevaren om de hoek. Ten eerste: het is voor tegenstanders van belasting en staat waarschijnlijk dé ouverture om na te gaan of we andere bestedingen dan maar aan het belastingsoordeel des volks moeten onderwerpen. Allicht zullen op solidariteit gebaseerde bestedingen als gehandicapteninstellingen of musea door grote groepen van de belastingbetalers als niet langer prioritair aangestipt worden. Als sociaaldemocraat en voorstander van een goed werkende en efficiënte overheid, ben ik zinnens me te begeven op dát hellend vlak. Kerk en staat zijn gescheiden, laat ons dan ook de euro's even op eerlijker hoopjes leggen. De keuze die aan de mensen moet voorgelegd worden is: bent u bereid te betalen voor 1) de katholieke kerk; 2) de protestantse kerken; 3) de islam; 4) de vrijzinnigen ... etc. (de erkende godsdiensten of levensbeschouwingen) of wenst u helemaal niets bij te dragen op deze post zodat het restbedrag opnieuw kan besteed worden aan reguliere begrotingsposten als de ziekteverzekering, ontwikkelingssamenwerking of cultuur?
Als we hier uit zijn stoten we op het tweede bezwaar van zo'n kerkbelasting: de privacy van de mensen wordt geschonden, want ze moeten aan een overheidsdienst op naam religieus kleur bekennen. Dat is voor velen terecht een brug te ver. Daar kan misschien volgende mouw aan gepast worden: laat de mensen in alle anonimiteit hun religieuze, levensbeschouwelijke of voor mijn part nihilistische voorkeur uitdrukken tijdens de regelmatig voorkomende verkiezingen. Het duurt maar enkele seconden. De stemming is bovendien geheim en dus de religieuze voorkeur ook. Praktisch! Meteen hebben de subsidiërende overheden (nationaal, regionaal én lokaal) een zeer correct en actueel religieus profiel van hun bevolking, zodat objectiever kan worden beslist over de Napoleontische kerkgelden.
Ik heb er deze week voor gepleit om meteen de hele oplage van ‘Monseigneur Léonard' af te voeren naar de papierversnipperaar omdat de standpunten van de aartsbisschop provocerend en nodeloos beledigend zijn. Hij heeft het allemaal zo niet bedoeld blijkt nu én hij begrijpt de heisa niet zo goed... Ik denk nu dat het incident stilaan gesloten mag worden en dat we over kunnen gaan tot de orde van de dag: de billijke toewijzing van de toelagen aan religie en levensbeschouwing. En wie weet vindt de aankomende regering daar nog wel een aardige besparing?
Marleen Temmerman, 16 oktober 2010
Bron: De Gentenaar / Het Nieuwsblad, zaterdag 16 oktober 2010
http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=BLRTO_20101015_006&postcode=9000
Lees ook:
|
