 Een taks op ongezonde voeding is maar een van de maatregelen om overgewicht te lijf te gaan. Hier is nog een ideetje, zegt Marleen Temmerman: een belastingverlaging (en dus prijsvermindering) voor gezonde voeding. Lees haar opinie in De Standaard en klik ook verder naar de reportages en discussies daarover.
Klik op het logo van Radio 1 en u kunt Marleen Temmerman opnieuw beluisteren in 'De Ochtend' (radio1, 3 oktober 2011 - vanaf minuut 3).
Klik op de filmpjes om de reportages over de vettaks te bekijken op respectievelijk VT4 en Ter Zake (VRT - vanaf minuut 22:15 tot 33:15), allebei op 3 oktober 2011.
Hieronder leest u de opinie over de vettaks van Marleen Temmerman in De Standaard van 9 oktober 2011. Helemaal onderaan dit artikel vindt u nog meer artikels alsook enkele wetenschappelijke studies.
 
Het idee van een vettaks is in ons land ingeslagen als een steen in een kikkerpoel. Gevraagd naar mijn mening over de Deense en Hongaarse taksen op ongezonde voeding, heb ik naar eer en geweten gezegd dat dit een maatregel is die te bestuderen valt. En dat zoiets moet kaderen in een veel breder preventiebeleid inzake gezonder eten en meer bewegen. Dat lijkt mij de logica zelve.
Gek dat interesse in het Deense model en de effecten daarvan op de volksgezondheid ook leidt tot allerlei banbliksems en hevige reacties vanuit de - al dan niet zware - onderbuiken van het Nationaal Verbond van Frituristen, diëtende BV's, de Boerenbond, de JongLiberalen, de N-VA en zelfs een epidemioloog die spreekt van gezondheidsfascisme (DS 5 oktober).
Het Deens concept van de vettaks heeft als belangrijk voordeel dat nu ook in ons land een nationale discussie is losgebarsten over overgewicht, obesitas en de rol die voedselproducenten, overheid en individuen op zich moeten nemen om hier iets aan te doen. Deze week stelde trouwens Marga Ocké van het Nederlands Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (NRC 5 oktober) dat het duurder maken van ongezonde producten ook een optie is om het probleem van onze steeds dikker wordende noorderburen aan te pakken.
Sinds ongeveer tien jaar ga ik geregeld naar Denemarken voor korte werkbezoeken aan de universiteit of het ministerie. De bekommernis over gezonde voeding is daar opvallend. Zo krijgt elke ambtenaar tweemaal per dag een vers stuk fruit van de overheid. Ook in scholen en andere publieke instellingen worden snoepautomaten vervangen door fruitautomaten en meer bewegen wordt sterk aangemoedigd.
Momenteel is 44 procent van de Belgen ongezond dik. Zij hebben een BMI van 25 of meer. 13 procent heeft een BMI van boven de 30 en lijdt aan obesitas. Verontrustend is de toename bij de jeugd: bijna één op de vijf 7- tot 11-jarigen is zwaarlijvig.
Frisdrank, suikerdrank
Dr. Marleen Finoulst rekende uit dat er zo'n 200.000 obese kinderen in ons land rondlopen (DS 6 oktober). De oorzaken zijn meervoudig, maar ongezonde voeding speelt een belangrijke rol in het plaatje. Om maar één voorbeeld te nemen: Belgen drinken almaar meer gesuikerde dranken. Sinds 1980 is het verbruik van frisdrank in ons land liefst verdriedubbeld tot gemiddeld 120 liter per Belg. Het Europees gemiddelde ligt op 88 liter.
In een aantal landen wordt in de scholen stevig ingezet op meer en beter bewegen, en gaat de aandacht ook veel meer naar gezonde voeding: zo worden in Frankrijk bijna altijd gratis flessen water op tafel gezet in elke horeca-zaak. Dat betekent automatisch minder consumptie van frisdranken en alcohol.
Kunnen taksen en bonussystemen helpen? Jazeker, dat blijkt uit twee sprekende voorbeelden. Sinds er een wegwerpbelasting op plastiek zakken werd ingevoerd, zijn we massaal duurzame draagtassen gaan gebruiken. En mensen gaan wel degelijk minder roken of makkelijker stoppen als ze het voelen in hun portemonnee. Waarom geen bonussen en financiële voordelen toekennen aan scholen en bedrijven of producenten én consumenten als er gezonde maaltijden en fruit wordt geproduceerd, aangeboden of geconsumeerd?
De VRT rekende uit dat de maatschappelijke kosten door overgewicht in ons land jaarlijks oplopen tot 3,6 miljard euro. Andere studies wijzen op een kostprijs die voor ons land hoger ligt dan de vaak aangehaalde kostprijs van de vergrijzing.
Het idee van een taks op vet en suikers kan een van de elementen zijn in een globaal verhaal, maar belangrijker lijkt mij taksverlagingen op gezonde voeding. Of waarom geen verplichting voor de voedselproducenten om ongezonde ingrediënten in onze voedingswaren te vervangen door gezondere alternatieven. Momenteel is gezonde voeding duurder dan junkfood, en zijn het vooral mensen met een goed inkomen die zich niet alleen bewust zijn van het belang van gezonde voeding maar ook de financiële middelen hebben om keuzes te maken.
Er is geen pasklare oplossing om overgewicht aan te pakken. Het zal een rits maatregelen vergen zoals water aanbieden bij de maaltijd en fruit voor tussendoor. Studenten zijn vragende partij voor goedkope gezonde voeding. Beter eten hoeft zeker niet altijd veel te kosten. Het kan door de abonnementen met gezonde seizoensgroenten van bioboeren via initiatieven als Voedselteams ruimer bekend te maken en door tussen te komen in lidgelden en vervoerskosten, om de drempel naar zulke initiatieven te verlagen. Dat kan ook door op de scholen gezonde maaltijden aan te bieden en één keer een vegetarische maaltijd per week, zoals in de scholen van de provincie Oost-Vlaanderen en de stad Gent.
Gastronomencamera's
Neen, een zak chips eten wordt niet bij wet verboden. Neen, de overheid zal geen camera's richten op de toonbank van de pitabar of het hamburgerkraam. Neen, we heffen geen taks op 'comfort food' en er komt geen gastronomenbelasting voor lekkerbekken.
Laten we dit vettaks-verhaal ten goede keren. De analyse deelt iedereen: we verdikken en dat gaat ten koste van onze gezondheid én onze economie. We moeten daar iets aan doen. Wat we dan moeten doen, dat is al minder evident, want eten moeten we allemaal. Overheidsbemoeienis is zeer delicaat wanneer het gaat over gedragingen van mensen die leiden tot vermijdbare aandoeningen. Maar we mogen blij zijn dat de overheid zich ook met de gevolgen van die gedragingen bemoeit als er nood is aan een vervangingsinkomen of gezondheidszorgen. Geen geklaag over regelneverij daar.
Laten we de zwart-witte polarisering stoppen en de controverse rond de 'vettaks' aangrijpen om het echte debat aan te zwengelen: de gezondheidsproblemen door overgewicht terugdringen. Beweeg wat meer, eet gezond en gevarieerd, zondig daartegen al eens en koop dan een vette snack, maar doe dat niet te vaak. En vooral: geniet van uw gezonde maaltijd.
Bron: De Standaard, 08 oktober 2011 (Genieten van gezond eten)
Meer informatie:
|
