Ook in Gent kon u naar aanleiding van Erfgoeddag met open mond gaan kijken naar de andere kant, naar armoede van bij ons en in Afrika. Hier en daar was zelf een soep- of papbedeling. U kon ook tijdens of na de 1 mei-stoet een pint gaan pakken op Vrijdagsmarkt. Want solidariteit raakt nooit uit de mode, hoe hoog sommigen de muren van Fort Europa ook willen bouwen.

Het waren drukke dagen voor royalty watchers. Er was de onontkoombare en alomtegenwoordige trouwpartij van de Britse kroonprins William en Kate Middleton. Die jurk! Die kus! Ze lagen de dag erna allicht allebei uitgeteld in hun huwelijksbed. Ook in Nederland ging men vorige zaterdag in het oranje weer helemaal over de rooie voor Koninginnedag. Wat is dat toch met de gekte rond monarchen? Wat een contrast met de animo rond ons koningshuis.

Meer dan 2 miljard mensen zouden de huwelijk van de Britse kroonprins William en Kate Middleton op TV gevolgd hebben. Dat is zijn ongeveer één op drie mensen op de wereld. Dat waren dan omgerekend een kleine 100.000 Gentenaars. Ik sta daar van te kijken. (Psycho-)analisten beweren dat de interesse in royale huwelijken te maken heeft compensatie. Wat precies door wie gecompenseerd werd, moet u als eventuele kijker maar even met uzelf bespreken. Zeker is dat tussen die miljarden kijkers ook heel wat armen zaten.

Wel een TV maar geen WC

De Verenigde Naties schatten het aantal armen op de wereld op ongeveer 1,7 miljard. Dat zijn mensen die geen toegang hebben tot primaire levensbehoeften als drinkbaar water, voedsel, sanitair... Eigenlijk surrealistisch dat velen van hen zich gisteren in hun schamele woning of in het dorpscafé wel voor een of ander televisietoestel konden vergapen aan een sprookjeshuwelijk in een ver weg land. Langs de kant van de Londense Koninklijke Huwelijksroute zagen zij vele uitgelaten, vrolijke en gelukkige mensen. Dat komt allemaal op de buis in Egypte, in Kenya, in Colombia, op de Filippijnen... De Arabische revoluties, de aardbeving en tsunami annex kernramp in Japan, de verwoestende tornado's in de Verenigde Staten... dat werd in het nieuws allemaal even naar de achtergrond verdrongen. Je mag er gif op nemen dat vrijdagnamiddag geen hond geïnteresseerd was in de voortgang van de Belgische regeringsonderhandelingen. Eigenlijk alle andere namiddagen ook al niet meer...

Groot-Brittannië en bij uitbreiding het hele Westen stonden weer in de TV-etalage als magneten voor mensen die klem zitten in het Zuiden. Geef de gelukzoekers maar eens ongelijk. Het is trouwens nooit anders geweest. Tijdens de 19de textielcrisis trokken tienduizenden mensen weg uit Gent en omstreken om hun (economisch en persoonlijk) geluk te gaan zoeken in de mijnbouwindustrie van Noord-Frankrijk en Henegouwen. De 19de eeuwse transfers van zuid naar noord hebben toen vele gezinnen uit de armoede getrokken. Net zoals vele economische en andere migranten vandaag op zoek gaan naar een beter leven in een ander land. Sarkozy, Berlusconi noch de Ware Finnen zullen deze eeuwigdurende bevolkingsstromen kunnen tegenhouden. Dat de boel gecontroleerd moet worden en dat de draagkracht van de ontvangende regio's en landen niet onder druk mag komen, is logisch. Maar de deur helemaal op slot doen is utopisch. Dan kan je evengoed strijden tegen de zon die morgen opkomt.

Gentse armoede

1 mei, feest van de arbeid, feest van de solidariteit en feest ook van de strijd voor sociale zekerheid. Dat mag voor mij altijd een ietsje meer, voor iedereen op de wereld bijvoorbeeld. Als een groot deel van de wereld de mogelijkheid heeft om op TV naar trouwende prinsen en prinsessen te kijken, dan moeten ze ook toegang krijgen tot mensenrechten: gezondheid voor iedereen bijvoorbeeld, of simpelweg drinkbaar water.
Dit jaar viel ook de erfgoeddag op 1 mei. Je kon overal gaan kijken naar boeiende tentoonstelling en activiteiten rond hét thema van dit jaar: armoede.

Armoede was nooit een feest. In Gent kon je gratis 27 Gentse erfgoedinstellingen en archieven bezoeken. In Het Pand (Onderbergen) en het Ufo-gebouw (Sint-Pietersnieuwstraat) kon je bijvoorbeeld terecht voor een presentatie over materiële armoede en culturele rijkdom in Afrika. Er werd geput uit de Etnografische Verzamelingen van de Universiteit Gent. Er was te zien hoe veerkrachtig Afrikanen omgaan met (hun) armoede. Ze zoeken creatief naar oplossingen om hun materiële armoede te overstijgen. Armoede is niet noodzakelijk armoedig. De expo gaat de realiteit niet uit de weg: economische armoede is een onrecht. Dat wordt geïllustreerd door documenten over studentenprotest tegen armoede in de hele wereld.

Marleen Temmerman

30 april 2011